Schetsen

Hoe maak je een schets?

Schetsen maak je met 1 enkel potlood door je te richten op de vormen die je ziet zonder dat je echt precies die vorm wilt tekenen. Het gaat meer om het idee achter de schets.

Een schets kan namelijk alle kanten op: het kan een basis zijn voor een tekening maar ook een onderzoek naar nieuwe mogelijkheden voor dat onderwerp.

In het kort hoe je schetst:

  • je richt je op de hoofdlijnen, dus meer op het idee dan op het onderwerp wat je ziet
  • het maakt niet uit of het nu precies lijkt, je verkent mogelijkheden.
Bij 1 een voorbeeld van schaduw die ik teken om verhoudingen te vinden.
portrettekening bijna klaar op 26 februari
Een paar uurtjes later

In 2012 toen ik echt begon met portretten was schetsen een ramp. Het ging moeizaam omdat het laatste wat je wilt dat het nergens op lijkt. Maar dat laatste werd altijd het eerste, het leek steeds op niks.

Naar 1001 keer YouTube dacht ik wel dat daar de oplossing niet lag. Dus volgde ik de formule voor problemen van mijn vader, hij had verstand van wiskunde, ontwierp bruggen, windtunnels, en dat is: je begin punt is wat je al weet.

Als je een voorbeeld foto pakt weet je al dat de randen samen een rechthoek of een vierkant vormen. Dat is je begin punt. Alle lijnen die je nu tekent, van welke vorm dan ook staan in een hoek met die lijnen van de rand. Die hoek inschatten is je beginpunt waarmee je de vorm van je onderwerp of het gezicht gaat tekenen.

Schetsen tekenen

Doe je door je niet druk te maken over precisie vragen maar gewoon gaan. In de workshops die ik gaf begon ik altijd met het schetsen van een boom. Je kunt dan technieken uitproberen zonder dat er gelijk die (onbewuste) druk van het moet lijken op ligt.

Schetsen tekenen doe je door jezelf niet de limiet van absolute gelijkenis op te leggen. Kortom, het gaat zoals het gaat.

  1. Daarmee leer je echt tekenen. En wat ik daarmee bedoel: wat je vooral in het begin hebt, dat je het papier aait met je potlood met als gevolg dat je niet aan het tekenen bent. Dat heet in het Engels chickenlines.
  2. Daarin zit vooral: “o jee, het mag niet fout gaan.”

Chickenlines

Eigenlijk betekent het, vrij vertaald: angst lijntjes. Maar dat zegt het wel. Wat je in het begin hebt als je schetst. Vaak bestaan dan die lijnen die je tekent uit een serie korte krasjes, zie het voorbeeld, en ben je nog niet aan het tekenen.

Vrijheid van tekenen

Schetsen geeft je de vrijheid om te tekenen wat je wilt en hoe je wilt. Maar onbewust zit altijd de neiging om het zo goed mogelijk te willen doen. Met de nadruk op goed, dus ben je bezig met het vermijden van fouten. Als je dat niet loslaat blijft tekenen krampachtig. Ja, dat kost tijd.

Hoe teken je

Makkelijk is het om in het begin van je schets niet volop het potlood te drukken, zodat je lekkere lichte lijnen tekent. Kan je nog tig keer overheen als het nog niet is zoals je wilt. Zonder dat je steeds moet ophouden om een gummetje te pakken. Want dat is killing als je met ideeën bezig bent. Alles wat de flow om zeep helpt knalt ook tegelijk je idee naar de eeuwige jachtvelden.

Vertrouwen op je gevoel

Om te leren vertrouwen op je gevoel, op wat je ziet. Dat betekent wel: de meetlat, de centimeter aan de kant. Want iedere keer dat je meet is dat opnieuw een bericht aan je zelf dat je het niet vertrouwt.

Op die manier leer je waar je naar moet kijken wil je de gelijkenis op papier krijgen. Dit is waar het om draait

Waar kijk je naar

Een voorbeeld van waar je naar kijkt.

Als je tekent vanaf een foto, wat meestal het geval is, heb je een voordeel, je tekent al van plat naar plat.

Wat je doet: je schetst de lijnen door de hoek (bij 1) te vinden.

Je vergelijkt elke lijn die je tekent voor de opzet van je gezicht of welk onderwerp dan ook met de randen van je beeld. ( de paarse rechte lijn)

Op die manier heb je eerder de juiste verhoudingen te pakken. Een rechthoek of een vierkant om het gezicht is ook een handig hulpmiddel.

Corrigeren terwijl je bezig bent

Natuurlijk, 10 tegen 1 dat je schets niet gelijk klopt of is zoals je wilt. Maar daarom is het schetsen, gaandeweg pas je dat wel aan. En nog een pluspunt, je vind veel makkelijker de goede lijnen als je die foute lijn als referentie hebt.

lijkt niet
beter
het resultaat bijna af

Waarom maak je schetsen

Schetsen zijn de leidraad naar ideeën, vooral als je vrij tekent maar ook als je snel een compositie voor een portret wilt verkennen. Of daar iets aan wilt toevoegen, een achtergrond onderwerp of een bepaald soort licht.

Aktie

Dit is wat je noemt de bottleneck. Het punt waar congestie ontstaat door terugnemende capaciteit. ZO.. en nu jij weer.

Klopt wel, tekenen gaat beter als je het elke dag doet. Beter nog elke dag 10 minuten dan 1 dag een heel uur om maar wat te noemen. Hoe vaak je tekent, beter nog hoe regelmatig is the bottleneck.

Maar als regelmaat inbrengt ga je na iedere 10 minuten schets het verschil zien met de vorige.

Tijd

Nog een dingetje: tijd. Tijd is een factor als het om schetsen gaat. Omdat wanneer je er een limiet op zet je voorkomt dat je zo gaat nadenken over die details die er eigenlijk, in dit stadium helemaal niet toe doen.

Natuurlijk is het een worsteling de eerste paar keer. Maar daarna krijg je er handigheid in omdat je leert zien welke lijnen er nu echt toe doen, welke lijnen de gelijkenis geven en wat je beter weg kan laten.

Welke soorten schetsen zijn er?

  • De schets
  • Voorstudie
  • Doodle

In het kort: een schets is: een tekening die zicht vooral richt op de vorm, een voorstudie is preciezer en verkent het onderwerp en doodlen is tekenen wat nergens over gaat. Zoiets. Misschien herken je dat wel van de saaiere lessen op school.

Die indeling is wel een grijs gebied maar het geeft wel aan waar je welke schets voor gebruikt. Als je begint aan een tekening is het ontwerp de schets, komt er daarna een voorstudie en dan de tekening zelf.

de schets
Schets
voorstudie
voorstudie
surrealistisch-dubbelportret-met-potlood-en-gum
en dan klaar

Conclusie

Het gaat om het idee en niet gelijk de teken kwaliteit. Een schets is wel af als je er klaar mee bent. Vandaar dat ik er een apart tekenboek voor heb. Makkelijk bewaren zo.

Ook al heb ik weleens de neiging ze uit te knippen en te gebruiken op de lightpad.
Zodat ik de vorm heb op het originele papier. Probeer de lijnen echt te schetsen en nog niet te hard en donker aan te zetten.

Teken alleen hulplijnen die de richting van de definitieve lijn aangeven. Teken ze zo recht mogelijk en sla details als neusgaten en het binnendeel van de oren over. Begin niet gelijk met een ovaal want dan ben je aan het tekenen wat er in je hoofd zit en niet wat je ziet.

Experiment

Er zit een groot verschil tussen tekenen wat je denkt en tekenen wat je ziet. ‘Duhh,’ denk je, ‘logisch.’ Maar nu komt het: onbewust sleep je altijd mee wat je denkt. En dat heeft invloed op wat je ziet.

Als je niet gelooft dat wat je op voorhand denkt over het onderwerp wat je tekent bepaalt hoe het eruit ziet: doe dit korte experiment.

Neem een foto van een oog, staan er zat op het internet, teken hem na. Wel een beetje formaat zo 6-7 cm breed. Klaar? Leg de tekening en de foto weg en teken hem opnieuw. Maar nu uit je hoofd.

Leg als je klaar bent de foto en de 2 tekeningen naast elkaar. Trek je conclusies.

nimble_asset_geschreven-paul
7x verschil eboek

Portret tekenen is geen appeltje eitje

Omdat de meeste mensen achterstevoren beginnen

Logisch, want je wilt het liefst ineens een portret dat lijkt. Maar dat is gelijk aan de Mount Everst willen beklimmen zonder weten hoe je touw en gereedschap gebruikt.

Download het boek 7x Verschil door Paul Bakker

Ontdek hoe je stap voor stap realistisch gaat portret tekenen waarmee je een ‘amateuristische look’ voorkomt.

uitgelichte afbeelding fotorealisme tekenen

Tekenen met kwasten en grafietpoeder

Make-up kwasten doen wonderen voor fotorealistische effecten op papier

mysterie van fotorealisme

Het mysterie van fotorealistisch tekenen

Hoe teken je fotorealistisch? Teken eerst groot en maak het daarna klein

nimble_asset_uitgelichte-afbeelding-3-vragen

Alle begin is makkelijker dan je denkt

Appeltje eitje zal het nooit zijn maar met deze 3 vragen teken je wel 80% realistischer.