Kunst is geen formule

Tekenen doe je voor het grootste deel op gevoel. Dat is waarom het niet altijd makkelijk is te weten waar iets nou precies goed gaat, of juist helemaal niet lukt.

1 ding is zeker als je aan een tekening begint: dat je nooit voor 100 procent weet of hij ook echt lukt.

En daarmee omgaan, dat is een van de meest lastige dingen in tekenen.

Geen enkele formule, methode of plan is helemaal waterdicht tegen dit, maar….

een plan maakt het een stuk makkelijker en leuker omdat je niet de stress hebt van wat nou je volgende stap zal zijn.

En daarmee, nog belangrijker denk ik, voorkom je het gevoel van: bij elke volgende streep kan ik het totaal verprutsen.

De kracht van dit plan is:

Tekenen doe je met je 

Maar planning helpt stress verminderen wat dan weer goed is voor je…….

En de tekentechnische voordelen van dit plan zijn:

  • dat je veel wit van het papier gebruikt,
    – lijkt het echter
  • het je helpt meerdere toonwaarden in één handeling te tekenen
    – mooier verloop van schaduwen
  • je door houtskool niet tientallen lagen nodig hebt voor zwart,
    – scheelt tijd en onnodig verbruik van materiaal

Stap 1 is houtskool

Schaduwen betekent donker en vaak zelfs zwart. En dan heb je niet genoeg aan grafiet potloden. Echt zwart is houtskool. Omdat het alleen met grafietpotlood ‘mengt’ als je deze eerst aanbrengt begin je met houtskool.

Houtskool levert je het contrast wat je portret levensechter maakt. Niet alleen rond de ogen maar ook bij de haren of schaduw rond de nek. 

stap-1-oog-met-houtskool

Stap 2 is wit van het papier

Met deze laag houd je gelijk rekening met het wit van het papier. Naar wat het portret, of beter de huidtinten vragen maak je of cirkels of langgerekte ellipsen.

Daarmee als je op het voorbeeld ziet behoud je veel wit van het papier. Het lijkt een geduldwerkje maar wanneer je eenmaal handigheid hebt zet je het er zo op. 

Stap 3 is doezelen

Om een zo realistisch mogelijk verloop tussen de toonwaarden te krijgen doezel je de cirkels of ellipsen met een doezelaar.

Op dezelfde manier (cirkelbeweging) als je tekent. Daarmee maak je de grafietlijnen zachter en ziet de getekende huid er natuurlijker uit. 

stap-4-schaduwen-aanbrengen

Stap 4 is nieuwe laag

Deze laag gebruik je waar donkere delen komen en teken je op dezelfde manier als bij stap 2. Maar dan met een nog zachter potlood.

In deze stap kun je de schaduwtonen nog variëren door ze of dicht te smeren zodat je geen wit van het papier meer ziet of ze nog zo te laten dat je dat nog wel doet. Zo kun je met één handeling al meerdere toonwaarden tekenen. 

Stap 5 is weer doezelen

Om het verloop tussen licht en donker zo natuurlijk mogelijk te houden doezel je ook de schaduwen.

Dat geeft je de mogelijkheid met de volgende stap om ook de schaduw tinten geleidelijk naar het donkerste deel te laten verlopen. 

stap-5-schaduwen-doezelen

Stap 6 is schaduw met 6B

Met het zachtste potlood wat je gebruikt voor je portret maak je de gedoezelde schaduwen donker. Met deze schaduwen geef je het gezicht vorm.

Omdat deze vormen ook de gelijkenis bepalen is het superbelangrijk dat ze er zo natuurlijk mogelijk uit zien. En voorkom je dat je portret er bijvoorbeeld opeens ouder uit ziet dan de bedoeling is. 

Stap 7 is gum of watten

Met gum als geheime wapen maak je de overgangen tussen licht en donker af.

Ik gebruik plakjes gum die het voordeel hebben dat er grafiet aan blijft zitten. Met gum smeer je of tap je op het papier. Het voordeel is dat je zo razendsnel tinten opzet wat je met potlood nooit zou lukken.

En het resultaat is superrealistisch. Zo kun je ook met gum meerdere tinten in één handeling ‘tekenen.’ De aansluiting tussen het haar en de hoofdhuid is afgewerkt met gum. 

stap-7-afwerking-met-gum
huidtinten tekenen in stappen

Conclusie

Dit stappenplan is niet de heilige graal. Portretten teken je het best in lagen. Omdat je dan zoveel mooier kunt doezelen. En daarmee lijkt het echter. 

Maar als je eerst een plan als uitgangspunt neemt kun je beter vaststellen wat wel en wat niet lukt. Je begint met 2 of 3 potloden en dan kijk je wat er voor jou werkt.

Op die manier kom je eerder bij het resultaat wat je wilt dan wanneer je gewoon random potloden pakt.

experiment met nieuwe potloden 1

Ik maak veel experimenten als deze waarbij ik probeer welke manieren nu een zo realsitisch mogelijke uitstraling geven.

Ik geef ook toe, ik heb soms weinig geduld, nog een reden voor deze oefeningen, om te bereiken wat ik wil in een kortere tijd.

Het voordeel is dat je zo op onverwachte effecten stuit die je dan op weer andere gebieden helpen.

kloppen de verhoudingen wel of juist niet
Net Echt Online  

 

Het is met portret tekenen net als met een goed recept.

Weten wat erin moet maakt je nog geen master. Maar hoe je die ingrediënten gebruikt, dat is wat telt.

Met 107 bladzijden ‘echt’ boek.

Bekijk een stukje (2 min) uit het  interview