Skip to content

Tekenen voor beginners

Het best begin je door niet gelijk naar de vormen te kijken maar naar het licht dat daar op valt. Anders kom je in de knoei met wat je echt ziet en wat je denkt te zien.

Klinkt raar maar lees dit korte verhaal en en ontdek de 2 hindernissen:

Wat tekenen in het begin zo moeilijk maakt is dat je wordt aangeleerd naar vormen te kijken.

Maar wat je werkelijk tekent is het licht dat op die vormen valt.

Hieronder zie je hoe licht basis vormen verandert. Dat is wat je echt tekent, het licht wat op deze vormen valt. Daarmee leer je kijken.

Focus je op basisvormen dan teken je niet wat je ziet maar dat wat er in je hoofd zit. En waar dat toe leidt weet je al: jouw handen doen met het potlood op papier iets heel anders dan wat je op je voorbeeld ziet

Hier zie je de basisvormen die ik tekende met potlood nog voor hoe het licht er op valt. Waardoor je schaduw krijgt.

Het licht komt hier schuin vanachter, tegenlicht, en dan zie je hoe de vorm eigenlijk verandert. Wat je tekent zie linksboven.

2 Hindernissen

Er zijn 2 nou noem het maar hindernissen te nemen: kijken en dat wat je denkt. Nee, geen popi mindset buzz talk maar even to the point. Kijken doe je nu eenmaal niet alleen met je ogen.

Je gaat tekenen wat je ziet, toch? Waarom moet ik dan leren kijken?

Opnieuw leren kijken

Ik heb ogen dus ik zie wat ik zie. Toch, als je al iets weet van tekenen dan heb je ze vast al eens gezien, optische illusies. Waarmee, weten wat je ziet opeens een heel ander verhaal wordt.

Dit voorbeeld kom je overal tegen maar het laat zien wat ik bedoel. Welke van de 2 cirkels in het midden is groter?

Nog 1 experiment en dat laat zien hoe snel iemand tekent wat hij of zij denkt. Vraag aan iemand die absoluut niet kan tekenen, om een oog te tekenen. 10 tegen 1 dat je iets te zien krijgt wat op 2 halvemaantjes lijkt met een cirkeltje erin. Vanaf je kindertijd is dat vastgezet, onbewust.

Kijk maar eens hoe kinderen ogen tekenen. Je denkt er niet zo erg over na maar kennelijk sleep je dat onwillekeurig mee als je gaat tekenen. Als beginner. Als je twijfelt hierover: teken een boom uit je hoofd en vergelijk die met een echte.

De volgende stap: tekenen wat je ziet

Met de power van hulplijnen. Dat werkt zo: teken een cirkel uit de losse pols. Wordt maar moeizaam een cirkel. Maar teken nu eerst een vierkant en zet er daarna een cirkel in. Kijk, dat gaat al veel makkelijker. De kracht van hulplijnen in een notendopje.

Met hulplijnen kun je beter verhoudingen van een vorm inschatten.

  • Je tekent makkelijker een kromme lijn naast een rechte lijn dan dat je die kromming zo uit de losse pols tekent.
  • Je schetst er snel de globale vorm mee die je wilt tekenen.
  • Je kijkt enkel naar welke hoek de lijn maakt ten opzichte van de rand van je (voor)beeld.

Hieronder op mijn eerste schets van een uil, voor de tekening die je er ook bij ziet, staan de hulplijnen nog, de nummers 1,2,3 en 4.

Wat je ook ziet is nummer 5, de zijkant, of de rechte kant van je beeld. Ik zette er een aparte lijn in voor de duidelijkheid. Nou, al die lijnen maken, wat je bij 6 ziet een hoek ten opzichte van referentie nummer 5.

Je kunt die als hulplijn tekenen maar het is gewoon de zijkant van je voorbeeld natuurlijk. Uiteindelijk werd de uil toch weer anders, maar dat komt vaker voor.

Hoe begin je met schetsen

Nummer 1 waar je mee te maken krijgt: perspectief.

Zoals je al bij de uil zag bestaat de illusie van perspectief door een verzameling lijnen die in een bepaalde mate schuin staan op je papier.

Wanneer je vanaf een foto tekent, wat meestal wel zo is, is dit de manier. Want als je gelijk probeert het perspectief wat je in de foto ziet te vertalen naar jouw tekening dan lukt het niet.

Hieronder een vraag uit de praktijk waarbij je ziet waar je de mist in kan gaan met het voorgaande:

Waarom lijkt mijn tekening plat?

Op de een op de een of andere manier krijg ik maar geen greep op het tekenen van het potje. Vooral de bovenrand, om deze er uit te laten springen. Iedere keer krijg ik weer een plat getekend potje. Dus waar ga ik de mist in ?”

Dat omzetten van wat je ziet op een foto naar papier is nog steeds lastig als je blijft kijken zoals je ook naar buiten kijkt. Plat is en blijft plat en hoewel er veel over gediscussieerd wordt, zoals het er nu uitziet is onze wereld niet plat. Maar theorieën over ons bestaan veranderen zowat dagelijks. We hebben gewoonweg nog geen flauw idee maar nu nog moeten we als tekenaar of tekenares worstelen met perspectief. .

Perspectief geeft diepte, dus 3d illusie aan dat wat je tekent. Dat ontstaat door 2 dingen: lijnen en schaduwen. Zo ontbreekt 1 de schaduw en bij 2 het binnenste van de pot. Een ander punt wat dit versterkt zijn bij 3 de wit reflecties( wat gewoon het wit van je tekenpapier is)

Als je kijkt naar de tekening zelf klopt het perspectief niet. Het is meer een ellips en niet zoveel cirkelvormig. Wat je bij 3 ziet, de rand aan de voorzijde zie je meer (en breder) dan die aan de achterzijde. Maar op de tekeningen zie je ze aan beiden kanten gelijk, waardoor er geen perspectief ontstaat.

Wat je eigenlijk tekent zijn 2 ellipsen als je op de laatste afbeelding ziet. En dat is de kunst van het vereenvoudigen, welke lijnen pak je als je een schets begint.

Het probleem als je begint met tekenen, portretten, dieren of welke vorm dan ook, is dat je gewend bent te denken en kijken in vormen. Dat is uiteindelijk niet wat je tekent. Je tekent het licht wat op die vormen valt en daardoor kom je in de knel. Tussen dat wat jij weet over een vorm en dat hoe het er onder een bepaalde licht omstandigheid eruit ziet.

Hoe je makkelijk op het verkeerde been gezet wordt kun je zelf ook zien als je Google loslaat op de zoekterm optische illusies.

Als laatste een voorbeeld van een teken experiment:

Eentje laat ik je hier zien, die met een scherp H potlood. Gebruik ik om haren te tekenen maar kan ook bij deze: een baard tekenen.

Op de eerste afbeelding bij
de schets

bij 1) de schets en bij 2) De schaduwen ingetekend.
Bij 3) met scherp H potlood lijntjes getrokken.

Wat er gebeurd is dit: met een scherp H potlood trek je geen strepen maar groeven in het papier. Als je daar later met grafietpotlood overheen gaat komt er dan geen grafiet in die groeven. En dus heb je een dunne witte streep.)

Handig voor losse haren deze techniek met een H potlood

Ik gebruik een 4H of een 9H, wat afhangt van de dikte van het papier.
Gebruik dus geen dun papier, zo vanaf 160 grams anders snijd je dwars door je tekening heen.

Portret tekenen is geen appeltje eitje

Omdat de meeste mensen achterstevoren beginnen

Logisch, want je wilt het liefst ineens een portret dat lijkt. Maar dat is gelijk aan de Mount Everst willen beklimmen zonder weten hoe je touw en gereedschap gebruikt.

Download het boek 7x Verschil door Paul Bakker

Ontdek hoe je stap voor stap realistisch gaat portret tekenen waarmee je een ‘amateuristische look’ voorkomt.

Mijn naam is Paul Bakker. Ik ben portrettekenaar.

Al 11 jaar. Ik schreef 5 boeken over portrettekenen, geef al vanaf 2015 workshops tekentechniek en ik maakte Net Echt samen met deze website.

Tekenen is techniek. Plus nog dingen als gevoel en illusie. Het punt is zonder techniek valt alles om. Dan krijg je al snel die wat amateuristische indruk. In Net Echt en op deze website zie hoe je dit voorkomt.

Copyright © 2013 – 2024  portrettekenenleren.nl 

Portrettekenenleren.nl is een website van

Paul Bakker – Pencil Whisperer KVK 83570942