Shading

Shading voor realistische portretten met potlood

Vervagen, shading in het Engels, is er voor zorgen dat schaduwen naadloos in elkaar overlopen. Daarmee lijken je portrettekeningen gelijk meer realistisch.

In de natuur bestaan geen lijnen tussen de verschillende vormen. Alleen vlakken van licht en donker met daar tussen de overgangen tussen de verschillende toonwaarden. (schaduwen)

Wanneer dit niet goed gaat heeft een tekening minder of geen realistische uitstraling, zelfs al heb je de verhoudingen goed.

Wil je echt weten of dit zo is? Doe dan een keer dit experiment: neem een foto van gezicht, trek de contouren van het portret over en kopieer ze dan op tekenpapier. Nu heb je de verhoudingen helemaal goed dus moet het wel lijken. Teken nu de schaduwen erin die je op de foto ook ziet. 10 tegen 1 dat toch niet zomaar lijkt.

Bij de cirkel zie ernaast de donkere laag en erin de lichtere laag voor de overgang naar het lichtste deel
maar ze waren te dik getekend, teveel gekrast noem ik het maar, en dan krijg je, als je ziet, een donkere vlek zonder overgang naar het lichte deel

Vervagen doe je met een doezelaar, tissue, watten of kwasten.

Vervagen voor beginners

In dit voorbeeld maakte ik de contouren van de schaduwen door eerst de lijnen van waar de schaduwen eindigen te tekenen. Dan maak je voor iedere schaduw een apart vlak zonder dat ze in elkaar overlopen.
Dat overlopen van de ene naar de andere komt in het volgende stadium.

de lijnen van de schaduwen tekenen
Uit een video: hier heb ik (bij het vulpotlood) de lijnen van de schaduwen naast de neus getekend. Hier dik getekend vanwege het voorbeeld. Door aan te geven waar je die schaduwen tekent vind je ook makkelijker de verhoudingen

Want het meest natuurlijk is dat ze geleidelijk in elkaar overlopen. Net als in het echt.

Dat doe je door de getekende vlakken niet in te kleuren ( met grafietpotlood in dit geval) tot aan de randen. Als je nu gaat doezelen met een doezelaar of tissue doe je dat het best van het donkere vlak naar het lichtere.

Omdat je zo steeds wat grafiet van het donkere vlak mee sleept naar het lichtere en zo dan een geleidelijke, super realistische overgang van licht naar donker tekent.

Dat is dan shading of vervagen. Op die manier als je vervaagt van donker naar licht sleept waar je mee vervaagt automatisch wat grafiet van de donkere laag mee en heb je zo de overgang naar het lichte deel te pakken.

verschil in shading tussen 2 tekeningen
En zo ziet het verschil tussen wel of geen ‘shading’ techniek, dit is een remake van één van mijn ‘oudjes’. Wat je ook ziet aan de verhoudingen

Teken de toonwaarden in lagen

Voor vervagen heb je een ondergrond nodig die de toonwaarde maakt van de getekende schaduw.
Die ondergrond kan zijn: met lijnen, of vegen, of lagen van cirkeltjes over elkaar.

Met lagen over elkaar krijg je een beter vloeiend verloop tussen de toonwaarden. Wat natuurlijk logisch is omdat je door 2 of 3 lagen haast als vanzelf een geleidelijk verloop hebt.

Beter 1 laag extra dan keihard drukken om tot de juiste toonwaarde te komen. Er is 1 uitzondering die ik gebruik met haren tekenen. Die lagen waarbij de onderste dan houtskool is en de bovenste 4 tot 6B potlood teken ik wel heel dik. Omdat ik ze vervaag met gum waarbij je toch meer kracht moet zetten..

lijnen tekenen om te vervagen voor de achtergrond
Vervagen met tissue

Conclusie en overzicht over shading

Welke spullen gebruik je

  • Tissue. Ik gebruik toiletpapier of gewone papieren zakdoekjes. Je kunt met deze 2 niet te lang doorgaan omdat het papier beschadigd, zeker als je wat harder drukt.
    Het voordeel van deze is dat zeker wanneer je echt hard drukt je geweldige mooie verlopen van heel donker naar licht kunt maken. Als je op het voorbeeld ziet
  • Doezelaar, is niet zo geschikt voor hele grote oppervlakken maar je hebt wat nauwkeuriger bereik, wat bijvoorbeeld handig is bij de ogen tekenen, en je kunt prachtige effecten krijgen, als hier op de foto, wanneer je de zijkant van de doezelaar gebruikt.
  • Gum gaat het best als je ze in plakjes snijd. Daarmee maak je hele bijzondere effecten waarvan dit voorbeeld, de staart van de vogel. Als je met gum over een grafiet laag gaat blijft er grafiet aan de gum zitten. De hoeveel grafiet, hoe hard je drukt en hoe dik je plakje is, bepalen het effect op papier.
  • Kwasten zijn mooi om lichtere toonwaarden in de schaduwen te doezelen. Je kunt er ook niet heel hard mee drukken waarmee je voorkomt dat je te snel te donker gaat. Een te donkere laag weghalen is echt een bereklus. Als je niet uitkijkt blijf je het altijd zien.
    Voor dit soort reddingen is een kwast onmisbaar. Vandaar dat het herstellen van tekentechnische fouten in Net Echt een apart hoofdstuk is.

Wanneer gebruik je het best wat

Tissue neem je als je grotere oppervlakken gaat doen, als de achtergrond van een portrettekening. Een doezelaar is daar niet geschikt voor maar weer wel voor details als in de ogen of stukjes van de schaduwen op de huid. Kwasten wil ik nog weleens gebruikt voor lichte achtergronden maar meest pak ik ze toch voor de huid. Met kwasten kun je geweldig zachte overgangen tussen licht en donker maken. En tissue, omdat je daar hard mee op het papier kan drukken als een deel echt donker moet worden.

portrettekening-van-maart-april-2021
Deze achtergrond tekende ik met een laag 4B en dan vervagen met tissue en grafietpoeder

Hoe verbeter ik mijn techniek

Dat is een lastige omdat al deze technieken, zeg maar de manier waarop je het doet, duidelijk zijn.

Het grootste verbeterpunt in het begin is dat je al snel te hard op je doezel instrument drukt. Waardoor je makkelijk ongecontroleerde vlekken krijgt die er alles behalve realistisch uitzien.

Omdat als je hard drukt, je makkelijk alles dicht smeert, je doezelt als een stukadoor en daarmee het effect het effect van het wit van het papier om zeep helpt. En dat is einde fotorealisme.

Waarom het best van donker naar licht vervagen

Nog een verbeterpunt is dat je jezelf aanwent om donker naar licht te vervagen. Omdat je dan vanuit het donkere deel meer grafiet meesleept dan wanneer je vanuit het lichte deel begint. Dat grafiet wat je meesleept, omdat het aan je tissue of gum blijft plakken, heb je nodig voor de laag die de overgang vormt tussen licht en donker.

geschreven-paul
7x verschil eboek

Portret tekenen is geen appeltje eitje

Omdat de meeste mensen achterstevoren beginnen

Logisch, want je wilt het liefst ineens een portret dat lijkt. Maar dat is gelijk aan de Mount Everst willen beklimmen zonder weten hoe je touw en gereedschap gebruikt.

Download het boek 7x Verschil door Paul Bakker

Ontdek hoe je stap voor stap realistisch gaat portret tekenen waarmee je een ‘amateuristische look’ voorkomt.

uitgelichte afbeelding fotorealisme tekenen

Tekenen met kwasten en grafietpoeder

Make-up kwasten doen wonderen voor fotorealistische effecten op papier

mysterie van fotorealisme

Het mysterie van fotorealistisch tekenen

Hoe teken je fotorealistisch? Teken eerst groot en maak het daarna klein

nimble_asset_uitgelichte-afbeelding-3-vragen

Alle begin is makkelijker dan je denkt

Appeltje eitje zal het nooit zijn maar met deze 3 vragen teken je wel 80% realistischer. 

7xverschil-eboek

Portret tekenen is geen appeltje eitje

Omdat de meeste mensen achterstevoren beginnen Logisch, want je wilt het liefst ineens een portret dat lijkt.

Maar dat is gelijk aan de Mount Everst willen beklimmen zonder weten hoe je touw en gereedschap gebruikt.


Ontdek hoe je realistisch gaat portret tekenen waarmee je een ‘amateuristische look’ voorkomt

uitgelichte afbeelding 3 vragen

Alle begin is makkelijk: 3 vragen en

Te eenvoudig lijkt het maar met deze 3 ga je met sprongen vooruit

uitgelichte afbeelding het geheim

Het geheim van hoe minder hoe beter

Je tekent eerder teveel dan te weinig, voor realisme: maak meer van minder

mysterie-van-fotorealisme

Het mysterie van foto-realisme in je tekening

Hoe teken je fotorealistisch? Teken eerst groot en maak het daarna klein