Over

Wat ontdek je op deze site en wie is Paul

Mijn naam is Paul Bakker en ik woon en werk in Helmond. Deed, alweer lang geleden, de fotovakschool, altijd al iets gehad met ‘beeld.’ Maar het kostte me een half mensen leven om het waarom te ontdekken.

Maar goed, fotografie, een groot voordeel met tekenen. Begon vroeger als kind al maakte ik van alles. Maar hoe gaan die dingen, huisje, boompje, kinderen en zo verder.

Dan bleef het bij af en toe tekenen, soms een schilderij maar uiteindelijk was het toch pas 2012 voordat ik er serieus mee aan de slag ging. Een jaar later begon ik de website en in de periode 2015 tot 2018 gaf ik workshops en schreef ook het eerste boek.

doezelen met portret tekenen

De website begon ik in 2013, toen nog als de Portretmaniak, omdat er niet een echt complete website over portrettekenen in het Nederlands bestond.

Vanaf dat moment kwam alles wat ik leerde, en dus ook alles wat fout ging, op het internet en zo groeide het uit tot en met nu, 5 boeken verder en het online programma Net Echt.

Boek nummer 1 uit 2015: de weg van de meester, het eerste echt gedrukte boek
Uit 2014, één van de eerste betere tekeningen waarbij je ook ziet dat ik aan tekentechniek heb gewerkt
Ook 2015, zomer, een andere techniek met gum en houtskool op 50 x 70 cm

portrettekening van 2021
Maar het is met portretten tekenen als met alles, je wordt er pas echt goed in als je er mee aan de slag gaat.
Tekenen is voor mij ook ontspanning. Als het lukt natuurlijk. En dat was zeker in het begin niet zo. Vandaar deze website.

Zo ontstond in 2013 de Portret Maniak

De site uit 2013 toen nog PortretManiak. In 2018 paste ik de naam aan. Portrettekenen-leren vertelt meer wat je kunt verwachten.

Nou, wil je de site uit 2016 zien kan dat ook nog. Ken je de de WayBackMachine? (via de link kom je gelijk op de oude website) Dat is een kolossaal archief waarin de geschiedenis van het internet staat opgeslagen.

Omdat ik vertellen over mijzelf niet altijd even makkelijk vind liet ik mijn dochter de vragen maken en toen was dit wel een appeltje eitje.

Waarom maakte je deze website?

Het was een mix tussen frustratie en een droom, ja als ik er zo over nadenk. Frustratie omdat het niet gelijk zo lukte natuurlijk en de droom, nou omdat ik al jaren meer wilde tekenen maar ik kreeg het nooit echt van de grond. Dat het nu wel gaat komt omdat ik het waarom beter in beeld heb.

Maar natuurlijk, in het begin heb je geen idee waar te beginnen, je spit maar wat in talloze filmpjes, je kent het wel YouTube, tientallen tips en technieken maar na een jaartje zat ik wel op dood spoor. Eigenlijk, maar ja, achteraf natuurlijk, ben je zo achterstevoren bezig.

1 van de portretten uit de videos
Dit is het zelfportret uit de video op de home pagina: ‘In sneltreinvaart’

Gezichten tekenen kan iedereen dat dan leren?

Dat wordt wel beweerd ja, maar vaak wordt het geprobeerd met de één of andere methode. Maar ja, ieder mens is anders, je kunt niet voor iedereen dezelfde manier van leren hanteren. De grondslag ja, maar het vervolg nee.

Tja, en als je daar niet achter bent krijg je een geworstel en denk je bij jezelf: ‘Zal wel geen talent hebben.’

Want ja, zeker als je begint is portret tekenen zeker geen makkie. Kijk, een boom bijvoorbeeld, maakt het niet uit of er een takje of zelfs 2 scheef hangen. Maar in een gezicht wel, dat kun je met 1 verkeerde streep de hele gelijkenis om zeep helpen.

Oefenen oefenen dus?

Weet niet of je weleens voetbal kijkt maar je kent vast Messi of Ronaldo. Hun specialiteit: vrije trappen op een meter of 20 direct in de juiste hoek.

Daar hebben ze er honderden aan vooraf laten gaan. Op het veld, zonder publiek. Alleen.
Ja, oefenen zolang je het maar gericht doet, steeds 1 ding tegelijk en niet tientallen dingen door elkaar. Waardoor het niet lukt. En, echt een punt: voorkom dat oefenen saai wordt.

het begin van portrettekening
Als ik begin werk ik vaak de ogen zover mogelijk uit. Omdat ik dan een goede referentie heb voor de rest van de schaduwen in het gezicht. Verder volg ik geen vast patroon, soms teken ik aan meerdere delen tegelijk. In het begin kun je dat beter niet doen, ik laat je in Net Echt zien hoe dat makkelijker gaat als je deel voor deel doet

Wat is het grootste struikelblok en kun je dat voorkomen?

Het grootste struikelblok is eigenlijk voor veel dingen hetzelfde. Je wilt te snel teveel. Vaak blijf je ook te lang alleen aanmodderen. Dan gaat er natuurlijk uiteindelijk wel de lol vanaf.

In dat opzicht is internet een nadeel. Je wordt bedolven onder info maar uiteindelijk is dat net spaghetti op je bord. Kronkelzooi, glibberig en maar lastig vast te pakken.

Daarbij ontdekte ik al snel dat de meeste goed bedoelde tips gewoon niet werken maar als je een tijdje bezig bent met YouTube en zo dat weet je dat al wel.

Nee, niet omdat ze niet goed genoeg zijn of zo maar simpel omdat het hoe dan ook spaghetti blijft. Vragen als waar begin je dan mee, hoe bouw je in lagen een tekening op en waarom in lagen, dat soort dingen of precies met welke materialen of hoe voorkom je dat je te hard drukt als je gaat doezelen nou er zijn er talloze.

Een ander puntje overigens is geduld. Heb ik niet echt. Heeft ook een voordeel merkte ik wel, maar vertel ik aan het eind wel.

Hoe leerde je tekenen in het begin?

Natekenen. In mijn kindertijd tekende ik vooral landschappen, gebouwen en vogels. Ik weet nog mijn tekenles, op de middelbare school, brugklas toen. We moesten een vogel tekenen. Thuis greep ik het eerste de beste boek met mooie foto’s van een havik, tekende hem na en legde toen het boek weg.

Zo tekende ik hem nog eens maar dan uit mijn hoofd. Vergeleek en tekende hem nog eens. En zo verder tot ik hem goed had.

Op school nam ik lachend de 10 voor de tekening in ontvangst. Logisch natuurlijk, ik kende die vogel uit mijn hoofd.

Maar ja, als je dat met alles wilt doen, ha, en echt geduld had ik toen al niet zo. Vandaar, dat ik altijd de kortste weg zoek, dus ook met tekenen.

Wat ik zo ontdekte is dat je al gauw teveel tekent. Onnodig. Maar logisch omdat je denkt hoe meer je tekent, hoe meer details, hoe echter het lijkt. Maar dat is niet zo omdat de manier waarop we een tekening of een foto ervaren nogal verschillen. Dat is als ik er zo over nadenk misschien wel het grootste geheim.

oog tekenen
Ik tekende honderden ogen om ze zo perfect mogelijk te krijgen. Vooral omdat je bij een portrettekening de ogen vaak niet groter kunt maken dan 4 tot 5 cm. En dan moeten er genoeg details in om het echt te laten lijken. Ogen zijn namelijk de blikvanger in een portret.

Waarom ben je gaan tekenen?

Precies weet ik het niet meer, het komt omdat het begin lag in mijn kindertijd. We gingen vaak wandelen in het bos in die tijd en later ging ook ook vaak alleen maar dan met de camera. Ik maakte toen al tekeningen en foto’s van wat ik tegen kwam.

Dus ik had, wat ik al eerder zei, iets met een beeld maken, met de belichting en zo. Tekenen is voor mij ook vertellen. Dat je iets probeert over te brengen wat een ander herkent of wat juist vragen oproept.

Met tekenen, en zeker toen ik begon, was er geen photoshop en zo, dus met tekenen kon je gewoon meer fantasie kwijt dan met foto’s. Ja, nu met fotobewerking kan ook alles. Maar dan heeft een tekening of schilderij toch een andere indruk waarbij je als maker nog meer invloed hebt.

Ja, dat is ook gevoel, dat ongrijpbare in kunst. Is een beetje hetzelfde als je met mensen hebt, je vind iemand aardig of niet. En soms is het dan lastig te beschrijven waarom. Maar het gevoel is er dan.

nimble_asset_nieuwe-tekening-2021-portret-met-achtergrond
Portret, nou ja, meer fantasy met een verhaal
Lang geleden, hé pap, toen was ik er nog eens niet…’ Ja zo lang terug al??? Ik denk ergens tussen 1993 – en 1995

Hoe kom je aan al die technieken?

Net als met alles wat je doet. Je hoort dingen, je ziet dingen en ik probeer van alles uit. Veel manieren die je hier op portrettekenenleren.nl ziet leerde ik door steeds opnieuw te proberen waarbij ik bij elk stap iets veranderde. Tot ik ze perfect kon gebruiken.

Zoals?

Het verven met gum. Tekenen met gum. Bij gum denk je natuurlijk aan corrigeren. Van iets dat niet goed ging, maar het portret op de homepage, de zwerver, is bijna helemaal afgewerkt met gum. Met plakjes gum kun je prachtige effecten bereiken die je met potlood alleen nooit kunt bereiken.

‘Experimenteren,’ dus er gaat ook wel eens iets mis?

Ook zonder experiment hoor, al heb je honderd portretten getekend, er komt altijd wel een moment voorbij dat het niet lukt. Kijk maar naar deze foto. De rechter is het niet.

verschil in schaduwen doet
Uit 2013 hoe je met schaduwen en net niet goede verhoudingen een portret om zeep helpt

En het gekke is, de linker maakte ik eerst. Maar als je kijkt naar de schaduwen en ook de verhoudingen. Komt ook omdat ik, kennelijk onbewust bij de rechter het perspectief een klein beetje verdraaide. Dit werd zo’n geval van het lijkt wel maar toch….

O.k. nog even naar Net Echt en workshops wat is beter?

Nou, daar twijfelde ik zelf erg over omdat ik gewend was om workshops te geven. Maar Online heeft maar 1 ding tegen en dat is de reactie tijd. In een workshop heb je a la minute feedback. Online heb je dat binnen 1/2 tot 1 een dag bij mij.

Oh, en online workshops dan?

Tja, is een stap vooruit maar met tekenen maar gering. Kijk, je kunt niet even naast iemand staan en met een potlood aangeven wat je bedoelt. Als het enkel om praten ging, bijvoorbeeld hoe je iemand leert solliciteren of zo, tja, dan zeker beter.

Maar een online workshop, je kunt gewoon niet mee tekenen en dan blijft de meerwaarde gering. Terwijl het wel meer moet kosten. Dan ben je met een online programma nog beter af, je kunt de video’s steeds herhalen of stap voor stap doen tot je het ook kunt.

Welke plannen heb je nog?

Ik heb wel ideeën voor de toekomst. Ik wil meer portretten met een verhaal tekenen. Waar je al wat voorbeelden van ziet op deze website. Maar die zijn nog niet zoals ik wil. Zowel als idee niet en tekentechnisch niet.

het resultaat na een middag

Ik doe ook graag experimenten als deze met grafiet en water.

Dat brengt ook weer allerlei nieuwe technieken en dat is dan weer leuk voor de website.

Dat experimenteren komt ook omdat ik niet altijd genoeg geduld heb. Dan zoek ik net zolang tot ik een kortere weg te pakken heb.

Dat kan dan een materiaal zijn of een tekentechniek.

Het blijft prachtig om het uiterste aan mogelijkheden te halen uit potlood en papier. Daarbij focus ik vooral op licht. Licht is alles in een tekening.

geschreven paul
Jan van Genten in Aquarel. Uit 1993 – 1994. Het gebouw is de oude kamer van koophandel in Alkmaar. Ook als je schildert blijft tekenen de basis.