Oefeningen

De beste oefeningen als je wilt leren portret tekenen geven het verschil tussen voor en na

Het verschil zie je makkelijker wanneer je eerst iets natekent. Van foto of vanuit het echt en daarna opnieuw tekent. Maar dan uit je hoofd.

Kijk, als je steeds begint aan een nieuwe portrettekening herhaal je ook iedere keer dezelfde fouten. Oefening baart kunst gaat niet op zo. Natuurlijk, van elke tekening leer je iets.

Maar het gaat dan wel heel..heel…l..a..n..g..z..a..a..m en jouw prullenbak vult snel. Uiteindelijk gaat de lol er wel vanaf.

Zo begon ik, niet te moeilijk, eerst van foto en dan uit mijn hoofd. Tientallen maakte ik er. Ik plastificeerde ze en schreef op wat ik had gedaan.

Oefeningen kennen 2 grote obstakels: de manier waarop je ze doet en hoe je erover denkt

  • Hoe je ze doet – ‘natekenen’ uit je hoofd
  • Wat je denkt – ‘oefening baart kunst’
  • Conclusie – Hoe ga je oefenen?

Uit je hoofd tekenen

Je leert beter onthouden als je uit je hoofd tekent. Waardoor je als vanzelf beter gaat tekenen.

Natuurlijk, zeker in het begin: het kost moeite en soms een volle prullenbak. Makkelijk en snel zijn nu eenmaal geen vrienden van nauwkeurig en goed.

blind-surrealistische-tekening1
O.k. heeft niks met portret tekenen te maken maar zulke dingetjes, deze is uit 2013 maak ik tussendoor, uit mijn hoofd.

Hoe ga je natekenen uit je hoofd?

Als je alleen maar blijft natekenen sla je het niet op. Het werkt hetzelfde als wanneer je iets leert uit een boek door een samenvatting te schrijven.

Je schrijft het op waardoor je het eerder weer kwijt bent dan wanneer je het leest alsof je niks hebt om op te schrijven. Dan forceer je jezelf het te onthouden waardoor het ook in je hoofd blijft.

Hoe begin je er mee?

Niet te moeilijk. Kleine tekeningen van niet al te lastige onderwerpen. Natuurlijk, je kunt gewoon gelijk met gezichten beginnen. Maar dat zal dan even doorbijten worden. Het is maar waar voor je kiest.

kat tekening nu verder met potlood
Kies in het begin niet al te lastige onderwerpen en wissel af. Daarmee leer je sneller allerlei verschillende vormen tekenen
kat tekening klaar
Experimenteer tegelijk ook met materiaal. Deze kat gebruikte ik om te zien hoe je houtskool en grafietpotlood met elkaar mengt

Je tekent het voorbeeld na, legt het weg en tekent hem daarna nog eens. Uit je hoofd. Je vergelijkt, zoekt de verschillen en tekent hem nog een keer na van de foto. En dan weer uit je hoofd. En zo verder, tot hij goed is.

Nee, moeilijk is het niet. Maar het vereist wel iets anders zoals je kunt voorstellen. Maar uiteindelijk bouw je aan een sneeuwbal: het gaat steeds sneller en makkelijker. Hoe lang? Tja, dat is weer voor iedereen verschillend.

Hoeveel tijd stop je erin? Hoe doe je het precies? Er zijn oefeningen waarmee je sneller leert tekenen en ook beter onthouden wat je voor je zag.

En dan zit jouw brein ook nog wel eens dwars.

Als het niet lukt ga je zoeken. Wellicht wist ik in 2012 gewoon te weinig, zag ik dingen over het hoofd. Ideaal dat internet. Een geweldige megadatabase vol met info over portrettekenen.

Alles zo gevonden, dacht ik… Verzamelen en downloaden maar, een hele serie boeken, YouTube tot in de late uurtjes, en ik probeerde uit wat ze me in al die boeken en filmpjes vertelden.

Maar het schoot niet op. Oh, best redelijk wat ik tekende maar genoeg voor pro? Nee, zeker niet. Al met al leek het er steeds meer op dat portretten tekenen niet mijn ding zou zijn.

Althans dat maakte ik mezelf maar wijs. Want ja, het is nogal lastig tegen jezelf te zeggen dat je gewoon niet goed genoeg bent….

Wat is ons van kinds af aan ingeprent

Veel oefenen, dan komt het wel goed. Het is gewoon tijdverspilling. Als je 10x hetzelfde doet, waarom zou de elfde keer dan een veel beter resultaat geven?

Conclusie: oefeningen in de praktijk

Oefeningen zijn alleen effectief als je het verschil ziet tussen hoe het eerst was en hoe het na de oefening eruit ziet

En dat doe je zo:

Je tekent een foto na. Of iets uit het echt.  Klaar? Dan nog een keer. Uit je hoofd. Begin dus niet te moeilijk.

Het gaat om het verschil. In die verschillen ontdek je razendsnel waar je de mist in gaat. Want wat blijkt: veel tekenaars en tekenaressen maken steeds dezelfde soort vergissingen.

Daar kom je nooit achter als je steeds nieuwe dingen blijft natekenen, als oefening, terwijl je het vorige nog niet helemaal goed had.

  • Zet ze op in hulplijnen leer je kijken van
  • Pak portretten vanaf 3 kwart. Is makkelijker
  • Leer inschatten
  • Wees niet bang om aan te rommelen

Gebruik rechte hulplijnen

Rechte lijnen teken je makkelijker gelijkend. Gebogen lijnen zijn altijd lastig. Misschien las je het al maar dan nog maar een keer: een cirkel teken je beter rond als je eerst een vierkant tekent. En dan de cirkel erin.

opzet-portret-met-rechte-lijnen
Mijn eerste portretten zaten vol rechte hulplijnen. Om alles goed op z’n plek te krijgen. Wanneer je dat steeds doet ga je merken dat je ze uiteindelijk bijna niet meer nodig hebt
eerste schets van portret deze maand
Je ziet hoe ik op deze schets de rechte lijnen van de schaduwen gebruikte om de verhoudingen te vinden. Voor de eerste schetsen pak ik vaak papier van de Action of de Hema. Als je ziet kun je daar niet zo mooi op doezelen

Teken 3/4 gezichten

Dat is ervaring. Tijdens mijn tekenlessen bleek steeds dat mensen minder moeite hadden met portretten 3/4 vanaf de zijkant. Ik merkte dat voorheen bij mijzelf ook al maar ja, dacht eerst dat het persoonlijke voorkeur was. Er zullen gerust uitzonderingen zijn maar het is maar dat je het weet.

Leer inschatten

Zet een foto neer op een afstandje (of scherm). Meet de breedte op het oog en teken de lijn. Houd hem dan naast de foto en meet. Goed? Nee, dan nog een keer. Net zolang tot je hem hebt.

Dan pak je weer een ander punt, elke dag 10 minuten doet wonderen.

Wees niet bang om aan te rommelen

Creativiteit is nooit logisch. De beste tekeningen beginnen, althans bij mij, nog al eens als een zooitje. Maar dat is het fundament.

Daarom start ik vaak op goedkoop schets papier. Net zolang tot het goed is. Dan zet ik hem over met de lightpad op Canson 160 of Strathmore 400 series.

3 tips over oefeningen als je gaat portret tekenen die ook helpen
  • Niet alles lukt gelijk. Wanneer iets niet gelijk lukt, neem afstand. Ga wandelen, zwemmen, ga uit eten, drink een biertje, ga je partner vervelen, iedereen heeft wel een favoriete bezigheid naast tekenen.
  • Feedback, laat je werk aan anderen zien. Nee, niet alleen je vrienden en familie. Maar het liefst aan mensen waar je op persoonlijk vlak niets mee hebt. Zij geven eerder openhartig commentaar. Oh ja, dat kan heel confronterend zijn, misschien heb je er zelfs de pest in, maar dat geeft niet. Elke opmerking vertelt iets. Ook al lijkt het misschien niet gelijk zo.
En nummer 3: Wat niet lukt telt ook mee

Niemand laat graag zijn mislukkingen zien. Maar ik heb er stapels. Ik weet nog dat ik aan aquarellen was begonnen. Ik schilderde al een jaar of 2 toen ik met een vriend mijn aquarellen doornam op mijn werkzolder.

Het waren er een stuk of veertig. ‘Die is niks, die, nou ja, o.k. heeft wat maar is het net niet.’ En deze? ‘Hmm, gaat, komt ook niet aan de muur.’ Je begrijpt de indruk. Op deze website zie je een paar aquarellen die het overleeft hebben uit die periode. Ik haalde er 5 uit die echt de moeite waard waren.

Uren werk. Maar je zou die prachtige 5 niet kunnen maken zonder de halfbakken anderen.

geschreven paul
boek realistische tekentechnieken door Paul Bakker
Met portret tekenen is het net als met een recept.

Weten wat erin moet maakt nog geen geweldig gerecht. Wat telt is wat je met die ingrediënten doet.

In dit boek tekentechnieken waarmee je leert wat werkt. En wat niet.