Onderschat kleurpotlood niet

Realistische huidtinten met kleurpotlood voor je portrettekening, stap voor stap compleet met de juiste kleurnummers

Kleurpotlood versus grafiet 

De belangrijkste overeenkomst is dat je ook met kleurpotlood tekent in lagen. Een groot verschil is de ‘smeerbaarheid’ van grafiet potloden. Dat is met kleur even anders. Die laten zich niet zo makkelijk uitsmeren om allerlei effecten met een doezelaar of gum te bereiken.

Kleurpotloden bestaan voor een deel uit was, bindmiddel en pigment. Wil je meer vloeiende overgangen als je wellicht gewend bent met grafiet kun je alcohol gebruiken zodat je kleuren meer in elkaar laat overvloeien.

Bij deze portrettekeningen uit dit artikel is dat niet gebruikt omdat je ook door de druk van je potlood te verhogen kunt mengen.

portret-van-meisje-met-kleurpotlood-voor-website
Het portret op de afbeelding boven is getekend op Canson wit recycled 42 x 59.4cm met Derwent kleurpotloden

In dit artikel:

  • 1.  Het verschil tussen de kleuren van een merk en de kleuren uit een doos.
  • 2. De opbouw van huidtinten
  • 3. Hoe je kleuren mengt

Het verschil met ‘goedkope’ kleurtjes

Voor de portrettekening met kleurpotlood zijn potloden van Derwent en Bruynzeel gebruikt. De cijfers komen overeen met de Derwent catalogus.

Het nadeel van kleurpotloden uit een doos die je voor een paar euro in de winkel haalt is de mengbaarheid van de kleuren. Ze zijn harder dan de Derwent potloden waardoor je niet zulke gladde effecten bereikt. Een belangrijk verschil tussen goedkoop en duurdere kwaliteit is:

een goedkoop kleurpotlood heeft kleurstoffen in plaats van pigmenten. Kleurstoffen zitten bijvoorbeeld ook in je kleren. Om nu wat kleurkracht te hebben moet je er heel veel van aanbrengen. Wat met kleurpotlood niet gaat omdat je die aanbrengt in maar een dun laagje.

De opbouw van de huidtinten met kleurpotlood voor een portrettekening

De volgorde van werken aan een portret in kleur:

  • Wanneer je nog niet veel of misschien helemaal geen portret tekende in kleur is het meest makkelijk als je een bepaalde kleur-laag volgorde in je hoofd hebt waarmee je een begin maakt. Dit kun je later als je wat verder bent naar je eigen inzicht aanpassen. Maar je moet natuurlijk ergens beginnen.
  • Eerst de cream 010 als ondergrond over het hele gezicht behalve de hoge lichten. Die laat je helemaal wit. En natuurlijk de lippen en de ogen. Niet te hard op je potlood drukken en vooral gebruik een scherpe punt.
  • Dan pink c190 bijna overal op het gezicht. Deze laag mengen met de onderste door bijvoorbeeld een tissue. ( je kunt ook kleuren mengen met alcohol maar daar kom ik later op terug.) Misschien dat je  nog een laag pink nodig hebt maar dat hangt af van de toonwaarde die de tekening vraagt.
  • Vervolgens blush pink c 180 waarvan de toon donkerder is of soms nog meer roze. Zo zonder voorbeeld is het wat vaag maar het gaat erom dat je even de volgorde in je hoofd hebt.
  • Oker  c 590 is de volgende voor de schaduwen bijvoorbeeld onder het gezicht en daarmee temper je de overdreven roze tint waardoor je huidtint  realistischer wordt.
  • Als laatste bruine aarde  c630 voor meer schaduw. Niet teveel anders krijg je een modderige indruk.
algemene-kleuren-voor-een-portret
Een kleur volgorde voor de opbouw van een gezicht met kleurpotloden

Op een rij:

  1. cream
  2. pink
  3. blush pink
  4. oker
  5. bruine aarde

De ondergrond cream en pink

Feller met blush pink

Gele oker om het overdreven roze te temperen en bruine aarde voor de schaduwen

Het portret met kleurpotlood

Net als met grafiet potloden teken je met kleurpotlood in lagen. De eerste laag gaat er dun op en hier is ook de cirkeltechniek gebruikt. Het is lastig te zien bij 1) op de afbeelding hieronder, omdat de scanner moeite heeft met zulke lichte tinten.

de opzet van een portrettekening met kleurpotlood
De opzet, net als met grafietpotlood werk ik de ogen gelijk zoveel mogelijk uit. Dat geeft meer houvast voor de de toonwaarden van de rest van het portret

Het oog is gelijk in het begin zover mogelijk uitgewerkt. Dat heeft als voordeel dat je later niet met je handen op het papier hoeft te steunen daar waar al getekend is. Het oog is opgebouwd met groen en bruine aarde.  De zwarte lijnen zijn in dit geval zwart met een ondergrond van bruine aarde wat een heel donkere tint en toonwaarde geeft.

Links zie je de paarse ondertoon waarover de donkere aarde is getekend voor de schaduwen boven de ogen. Je kunt zelf proberen en vergelijken welke effecten verschillende lagen kleurpotlood hebben op de volgende. Wanneer je bijvoorbeeld blauw neemt en daarover donkere aarde krijg je een zwaardere toon die ook wat koeler aan doet.

Hoewel het voor een realistische indruk beter is om echt zwart zoveel mogelijk te vermijden in je tekening zijn hier wel de haren extra donker gemaakt met zwart. Door daarna met donkere aarde erover heen te gaan valt het onnatuurlijke van het zwart niet op.

portret-met-kleurpotlood-derde-fase
In welke wenkbrauw zwart is gebruikt en welke niet kun je goed zien op bovenstaande afbeelding. De rest van het gezicht is bedekt met een laag cream. Voor de huidtinten is de volgorde aangehouden als je bovenaan las. Je ziet ook het effect van de paarse onderlaag op de donkere tinten.

Nog even de volgorde:

  • cream
  • pink
  • blush pink
  • oker
  • bruine aarde

Kleuren mengen

Kleurpotlood is een doorzichtig medium waardoor je, net als bij verf, de onderlagen een rol kunt laten spelen. Het ene pigment is transparanter dan de andere en met kleurpotlood telt ook hoe dik je de toplaag maakt.

kleurpotlood-gemengd-bruin
Anders dan met grafietpotlood waar je alleen te maken hebt met licht en donker komt er met kleur nog een derde bij: de kleur zelf en die heeft van zichzelf al een toonwaarde.

Over geel, paars en blauw is een bovenlaag gezet van terra cotta bruin. De originele tint op wit papier zie je hieronder. De effecten spreken voor zich. Wil je gericht weten wat kleuren doen? Begin met de kleurencirkel uit je hoofd te leren. Op de afbeelding hieronder is de linker bol c610 van Derwent en de rechter is de vergelijkbare kleur uit een goedkope kleurpotlood doos.

Zoals je al zag teken je dus in lagen. Om daar mee te experimenteren maakte ik een aantal studies. Zodat je op die manier een idee krijgt wanneer je wat moet gebruiken.

In dit voorbeeld van de halve vrouw is begonnen met de ogen. Het maken van een portret met kleurpotlood is niet meer werk als zwart wit. Het vergt alleen meer kennis over kleuren, pigmenten en wat begrippen over kleurtheorie.

stap-met-ogen-kleurpotlood-1-tm-4
1.de opzet met een b potlood, de outline van een portret kun je het best met een grafietpotlood dan met een kleurpotlood tekenen omdat je grafiet makkelijker gumt.
2.de opzet van het oog met gele oker
3.lastig zichtbaar maar een dun laagje bruin terracotta
4.dikke laag bruin terra cotta en de ooglijnen aangezet met eerst paars en daarna bruin aarde

Bij kleurpotlood is het nog belangrijker van te voren de lichte plekken te bepalen omdat kleurpotlood slecht te gummen is en zich ook niet makkelijk laat doezelen zonder hulpmiddel.

huidtinten-met-kleurpotlood-5-6-7-640x198
Het vervolg: de opzet van het gezicht. De volgorde van de kleuren is dezelfde als je bovenaan al las behalve de eind afwerking.

De scanner heeft wat moeite met die lichte tinten maar op 1) is het hele gezicht bedekt met cream . Bij 2) zie je dat duidelijker omdat de tweede laag, pink er overheen zit. De opbouw van de lippen is pink blush heel dun.
Bij 3) pink blush en vooral dikker bij de schaduw delen zoals boven het oog.

opbouw huidtinten met een kleurpotlood
Het vervolg in lagen. de verschillen worden steeds kleiner natuurlijk maar waar je op kunt letten is dat je niet te geel of te bruin gaat tekenen.

Van links naar rechts:

  • blush pink en de schaduwen heel licht met bruin aarde
  • de tweede gele oker zodat je het roze wat tempert
  • de derde nog een laag pink blush
  • de vierde nog een keer gele oker
  • de vijfde afgewerkt met pink

Je ziet het verschil tussen de eerste links en de laatste: de linker is te roze wat je vooral bovenaan goed ziet. Beter nog te zien op de vergrote afbeelding hieronder. In de eindfase komt het vooral aan op wat je ziet. Zoals je in het rijtje ziet is het de ene keer te roze en een andere keer net te geel.

vergelijking-portret-met-kleurpotlood-1-en-2-
Zoeken naar de verschillen in kleur. De juiste huidtinten met kleurpotlood is zeker niet altijd even makkelijk.

Nummer 1 is ook minder goed gemengd wat je vooral ziet bij de schaduw van de neus ( bruine aarde). Het voordeel van kleurpotlood is dat je kunt opbouwen met een flink aantal lagen. Daarmee kun je ook nog wat corrigeren als het niet genoeg lijkt. (Zolang je maar niet wilt gummen)

Natuurlijk hoef je niet hyperealisme na te streven voor een mooi portret. Het is ook afhankelijk van de manier waarop jij tekent. Zo kan het best zijn door hyperrealisme na te streven je juist jouw stijl onderdrukt waardoor je een geforceerd resultaat krijgt.

Veel succes met tekenen!

Paul

Mijn naam is Paul Bakker. Ik leer je portret tekenen met door de eeuwen bewezen technieken die ik combineer met materialen van deze tijd. Als gum en watten. Ik houd ervan dat je kunt zien wat het is en maak onderwerpen speciaal door belichting en compositie. En dat is wat je leert op deze website.