Een realistisch portret met potlood is

Leer zo een portret tekenen dat je niet alles tekent wat je ziet maar de illusie wekt dat je dat wel deed.

Het klinkt logisch. Zoveel mogelijk tekenen. Dan lijkt het toch steeds meer? Super realistisch wordt het met al die details. Toch niet. Je tekent al gauw teveel.  Teveel toonwaarden, teveel haren en wat dacht je van oogwimpers?

Om een portrettekening echt te laten lijken is het niet nodig om alles te tekenen wat je ziet. Het is zelfs veel beter om dat helemaal niet te doen. En nee, helaas, het maakt portrettekenen niet makkelijker. Eerder moeilijker. Want nu moet je een keuze maken: wat wel en wat niet?

In dit artikel lees je aan de hand van voorbeelden welke aanpassingen je kunt doen. Waarmee jouw portrettekeningen meer realistisch lijken. En waarop dat gebaseerd is.

Waarom niet alles tekenen?

Onze hersenen hebben de neiging dat wat er niet is zelf af te maken. Dat werkt op dezelfde manier als met woorden.

kijk-maar-eens-naar-deze-letters

Het kost je geen enkele moeite om deze woorden af te maken

Maar dat is op een meer bewust niveau. Met beeld gaat dat onbewust. Omdat je dan meer ruimte heb om dat wat ontbreekt in te vullen. En die ruimte, of keuze eigenlijk, maakt dat je nog iets anders gaat doen:

Interpreteren

Interpreteren doen we allemaal op onze eigen unieke manier. Hoewel we kijken met onze ogen zijn het de hersenen die beelden vertalen. (dingen weglaten of toevoegen)

Misschien ken je nog wel die proef met één zin. Persoon één begon met een simpele zin en vertelde hem aan de ander. Honderd personen later was de originele zin compleet weggevaagd. Omdat wat je niet herinnert aanvult met jouw interpretatie.

Kijken is interpreteren

Ieder mens interpreteert. Hoe je interpreteert is genetisch bepaald en vormt zich verder tijdens jouw leven. Dat kun je terug zien in kindertekeningen maar ook bij kunstenaars, denk maar aan Vincent van Gogh. Zijn manier van leven en zijn psyche vormde zijn schilderijen.

portrettekening van meisje in het water met bollen

Of dit valt onder de categorie portrettekenen is maar de vraag maar duidelijk is wel dat een tekening als deze veel ruimte overlaat voor interpretatie

De praktijk in een portrettekening

De neiging om te leren tekenen wat je ziet is logisch. De meeste portrettekeningen worden vanaf een foto getekend en het gevaar is dan ook dat je al gauw enkel een kopie van de foto probeert te maken. Waarmee je jouw portrettekening veel te veel tekort doet.

Wanneer je ziet hoe je met accenten de nadruk op bepaalde onderdelen kunt leggen die je mist in de foto of wanneer je de hoeveelheid details inkrimpt tot dat wat net genoeg is ga je realistischer portrettekenen.

Waar leg je de nadruk op?
In het kort:

  • Het verschil tussen licht en donker vergroten (meer contrast)
  • Details schrappen
  • Wat vaag is op je foto ook vaag houden in je tekening

Omdat je zoiets niet kan vertellen maar alleen laten zien zie je hieronder een voorbeeld.

wat-je-wel-en-niet-tekent-in-je-portretten

Portrettekenen is niet klakkeloos natekenen wat je ziet. Het is vaak voor het eindresultaat beter om dingen weg te laten en soms ook aan te passen. Zodat je daarmee de nadruk legt op wat jij wilt vertellen met de tekening

Links zie je een deel van de referentie foto. Wat mij gelijk viel was de lijn (1) van de hand. Als je jouw linkerhand op tafel legt zul zien dat de linkerzijde van jouw hand geen rechte lijn is. Wanneer je ook jouw pink naar links doet en druk uitoefent op de tafel zie je dat de kromming in die lijn sterker wordt.

Door die vorm aan te passen versterk je zo het idee dat de persoon op de tekening zijn handen tegen zijn gezicht drukt. Meer kracht versterkt in dit geval de emotie van deze portrettekening.

Om dat nog meer kracht bij te zetten tekende ik met gum de strepen (2) voor nog meer nadruk. Overigens zijn vrijwel alle vlakken in deze tekening met gum gemaakt.

Bij (3) zie je dat het aantal dunne haartjes veel minder is dan op de foto. Had ik geprobeerd ze allemaal te tekenen dan werd het een chaos.

Wanneer je realistisch wilt tekenen is het beter, hoe tegenstrijdig het ook lijkt, alleen dat te tekenen wat echt nodig is. Dat komt omdat wij als mens een foto anders interpreteren dan een tekening. En de voorwaarden waardoor wij een tekening als echt ervaren zijn daardoor ook anders.

reflectie-groter-weergeven-in-de-ogen

Nog een voorbeeld: de reflectie in de ogen groter of anders weergeven maakt dat de ogen, noem het maar, meer spreken. Ze springen er beter uit en dat is de bedoeling omdat de ogen de blikvangers zijn in jouw portrettekeningen

Conclusie: realisme is niet gewoon alles kopiëren

Vaak wordt realistisch tekenen verward met zoveel mogelijk tekenen van wat je ziet. Realistisch tekenen is niets meer dan een illusie op een plat vlak vertaald door onze ogen in 3D beeld. En de kwaliteit van die vertaling wordt gestuurd door de portrettekening zelf, dus de persoon die hem maakte.

https://www.portrettekenenleren.nl/wp-content/uploads/2018/09/van-foto-naar-net-echt

Het is even goed kijken maar de ene is de foto en de andere de tekening.

Als je elk haartje wat je ziet in een gezicht gaat tekenen heb je niet alleen een klus maar het resultaat is ook nog eens minder echt. Wat je bijvoorbeeld ziet bij oogwimpers.

details-van-een-oog-tekenen

Kleine details kunnen het wel echter maken, als je bij uitvergroting van hetzelfde oog ziet. Wat vooral helpt is het wit van het papier. ( de lichte plekken om het oog) . Deze bij de pijlen zijn gemaakt met een  makkelijke methode: met 4H potlood.

Je maakt als het ware groeven in jouw papier en gaat daar overheen met potlood. In de groeven komt geen grafiet en dat blijft dus wit.

Een ander voorbeeld zijn haren in zonlicht. Minder tekenen maakt in dat geval meer realisme.portrettekening waar haren nog moeten

Wat je ziet aan de rechterkant. (links is nog niet klaar) De haren die je ziet tegen de donkere achtergrond zijn getekend met een stukje gum waar ik een punt aan maakte met een mesje.

Samengevat:

  • Wees spaarzaam met grafiet. Het wit van het papier is doorslaggevend in het wel of niet echt laten lijken van een portrettekening,
  • Teken liever eerst de schaduwen of toonwaarden van hele vlakken voor je aan details begint,
  • Vraag je af of details die je wilt gebruiken echt iets toevoegen.

Het geheim achter een realistisch portret is de illusie van ‘echt’ opwekken bij de kijker. En dat is afhankelijk van hoe jij hebt leren tekenen.

boek realistische tekentechnieken door Paul Bakker
Een portret lijkt echt als je alleen dat wat nodig is tekent.

Dat komt omdat we een foto anders zien/beleven/ervaren dan een portrettekening 

In dit boek tekentechnieken waarmee jij net echt gaat tekenen. 

Paul

Mijn naam is Paul Bakker. Ik leer je portret tekenen met door de eeuwen bewezen technieken die ik combineer met materialen van deze tijd. Als gum en watten. Ik houd ervan dat je kunt zien wat het is en maak onderwerpen speciaal door belichting en compositie. En dat is wat je leert op deze website.

WIL JE MEER LEZEN? HET PUNT IS PORTRET TEKENEN LEG JE NIET 1,2,3 UIT...