na het gummen met plakjes gum

Realistische portret tekentechniek

Tekentechnieken zelf zijn niet moeilijk.

Dat komt pas als je de antwoorden zoekt op waar, wanneer en hoe je ze gebruikt.

Bijvoorbeeld wanneer pak je een stomp- en wanneer een scherp potlood?

Sta je liever bekend om je fabelachtige tekentechniek of om je fantastische ideeën?

Veel beroemde kunstenaars hebben technische ondergrond. Ik weet het, als je bijvoorbeeld Picasso of Herman Brood neemt dat je kunt denken: 'Dat kan een kind ook maken.' Toch is hun gevoel voor vormgeving, materiaal en compositie niet zomaar uit de lucht komen vallen.

O.k. maar waarom zou het antwoord op de vraag in de kop je helpen een beter portrettekenaar te worden? Omdat veel mensen achterstevoren beginnen.

Misschien ken je de schilderijen van Herman Brood. Zijn techniek was snel werken met dat wat in je opkomt. Hij maakte een schilderij in een moment, had geen uitgebreide planning nodig, laat staan dat hij zich druk maakte om verhoudingen. Toch was zijn werk niet aan te slepen.

Kunst is alleen kunst als anderen dat vinden. Omdat alle kunst een vorm van communicatie is. En hoe meer mensen iets kunst vinden des te meer waarde, gevoelsmatig en in geld.

Techniek is altijd techniek. Goed of slecht. Techniek is de stabiele factor naast de input van creatieve ideeën. Zo is het idee emotioneel en de techniek rationeel. Omdat je techniek kunt leren.

Een kwestie van herhalen en iedereen kan techniek leren. Ideeën komen uit gevoel en dat heb je of niet. Je kunt het niet leren. Enkel stimuleren.

En daar lag de kracht van Herman Brood. Hij tekende en schilderde enkel met zijn hart. Maar zonder techniek (kennis van materiaal, kleur en compositie) had hij nooit zo kunnen schilderen. 

Heb je weleens geprobeerd uit je hoofd een leeg vel te vullen met de beelden die in je op komen? Wanneer je niks weet van compositie valt dat nog niet mee.

Alle kennis die je hebt, materiaal en vormgeving neem je onbewust mee en pas je toe.

Je wordt alleen echt heel goed als je de juiste technieken kent. Maar omdat veel mensen achterste voren beginnen, logisch want je wilt gewoon een heel geslaagd portret ineens, komen de problemen. 

Je zit klaar in  je speedboot maar vergat dat je een motor nodig hebt. Dat wat je graag wilt, een gave portrettekening, komt dan niet vooruit en zo dobber je dan maar een beetje mee met de stroom. 

Zelf als het niet zo lijkt heb je toch nog techniek nodig. Kijk maar naar van Gogh. Zo gebruikte hij dikke verf lagen die hij mengde met was om te voorkomen dat de dikke lagen gaan barsten na een lange tijd.

o.k. dat is dan met verf. Maar met tekenen geldt precies hetzelfde. Je komt niet op gang als je geen tekentechnieken kent zelfs al maak je alleen abstracte kunst. 

Omdat vanuit die technieken jij weer creatieve mogelijkheden bedenkt. Waarmee je techniek omzet naar kunst.

Teken techniek gaat nog verder en heeft niet altijd met tekenen zelf te maken. Soms ligt techniek in de keus tussen wat je wel en niet tekent.  (compositie). Of juist in de onverwachte combinatie van een materiaal. Als het gebruik van watten en grafiet waarmee je achtergronden maakt. 

portrettekening waar haren nog moeten

Bij dit portret zie je aan de rechterzijde hoe met heel weinig de kant is getekend waar het licht op valt. Links is nog niet klaar.

De achtergrond maakte ik met overgebleven grafietpoeder van het punten slijpen en watten waarna ik met in vorm gesneden gum de haren erin zette.

Op deze manier laat je het wit van het papier zijn werk doen, namelijk de illusie van licht. Lichte delen in een tekening lijken nog lichter wanneer je er donker omheen zet. Bij deze tekening de achtergrond.

portret tekening met veel contrast

Deze tekening valt vooral op door het contrast. Waarmee de nadruk vooral ligt op het gezicht. Zelfs de uil, die toch meer op de voorgrond staat, is zo niet storend.

De achtergrond was wel monnikenwerk. Echt zwart met potlood is best lastig. Ik tekende is een laag houtskool. gewoon strepen. Daarna met een 8B potlood steeds in kleine cirkelbewegingen er overheen.

De lichte delen in deze achtergrond tekende ik met alleen grafietpotlood waarna ik ze doelde met tissue.

En zo lijkt het wanneer je begint aan portrettekenen er een berg info op je af komt die niet te overzien is. De juiste verhoudingen tekenen, perspectief, compositie, toonwaarden, de lijst lijkt eindeloos. 

Net als met een moeilijk recept. Moet je steeds in het boek lezen hoeveel kruiden er in het gerecht gaan, hoe lang de braadtijd dan is. En ja hoor, kloppen de temperatuur instellingen van jouw oven niet met het boek: gevolg rook. Maar gaandeweg leer je dat de oven standaard een graad of 20 naar beneden kan.  Net als met leren tekenen. 

Om overzicht te houden kun je technieken verdelen is ‘soorten.’ 

  • het wit van het papier
  • papier keuze
  • contrast
  • patronen
  • shading/vervagen
  • hoe je potloden gebruikt

Alle artikelen in deze categorie gaan hierover: hoe je met gum realistische overgangen maakt van licht naar donker, tekenen met watten, haren tekenen, het voordeel van een stomp potlood, doezelen met kwasten of hoe je met houtskool details toevoegt om diepte te krijgen. Om maar een paar voorbeelden te noemen.

nog zonder achtergrond
uitgelichte afbeelding schaduwen tekenen

Schaduwen levensecht tekenen

Met schaduwen tekenen maak of breek je een portrettekening Heb je weleens een portretfoto overgetrokken en dan op papier gezet? […]

uitgelichte afbeelding voor doezelaars

Doezelaars

Doezelaars: hoe gebruik je ze? Een doezelaar is een hulpmiddel waarbij je schaduwen getekend met potlood vloeiend in elkaar laat […]

over haren tekenen voor jouw portrettekening

Haren tekenen in stappen

Hoe teken je haren met potlood. Net als bij portrettekenen zelf is het verleidelijk om al snel aan losse haren […]

boek realistische tekentechnieken door Paul Bakker
Met portret tekenen is het net als met een recept.
 

Weten wat erin moet maakt nog geen geweldig gerecht. Wat telt is dat wat je met die ingrediënten doet.